my review of the book

سلام بر همگی

من چند ماه پیش نگاه مختصری به چند فصل اول این کتاب انداخته بودم و از شروع بحثش (درباره ی واژه ی فرار مغزها و کلان بودن این مساله) خوشم آمده بود. بالاخره چند روز پیش فرصتی پیدا کردم که بقیه ی کتاب رو بخونم. متاسفانه به جز همان چند فصل اول مطلب با ارزشی در این کتاب ندیدم، و خوندنش رو به دوستانی که هنوز نخوندنش توصیه نمی کنم

مبنای اصلی بحث این کتاب این است که دلیلی اصلی پدیده ی فرار مغزها این است که آموزش های دانشگاهی در ایران دانشجوها را برای کار کردن در غرب آماده میکنند نه برای کار کردن در ایران، و در نتیجه تنها راه برعکس کردن این روند «بومی» کردن دانشگاههاست. این تفکر به نظرم از چند جهت ایراد داره

اولا به نظرم این حرف که دانشگاههای ایران نمیتوانند دانشمند مناسب برای ایران تربیت کنند اصلا درست نیست. در هیچ جای دنیا مطالبی که دانشجوها در دانشگاه یاد میگیرند دقیقا متناسب با معلوماتی که در کار به آنها نیاز خواهند داشت نیست. مهمترین چیزی که دانشجوها در دانشگاه یاد میگیرند توانایی حل مساله و تحقیق است، بیشتر درسهای دانشگاه (من صحبتم درباره ی رشته های مهندسیه بیشتر، چون از رشته های دیگر زیاد نمیدونم) هم در واقع عرصه هایی هستند برای تمرین این توانایی. بسیاری از متخصصین ایرانی که به خارج از کشور مهاجرت کردن قبل از مهاجرت مدتی در ایران کار کردن. یک نمونه که یادم میاد بچه های شرکت پگاه و شرکت های دیگه ای که زمان کرباسچی با شهرداری کار میکردنه، که کارهای خیلی خوبی در زمان کرباسچی کردن، ولی بعد از اون ماجرای کرباسچی فکر کنم همه شون رفتن خارج از کشور

ثانیا به نظر من این اصطلاح «علم بومی» در حیطه ی علوم تجربی و ریاضی از نا آشنایی نویسنده با مفهوم علم ناشی میشه. علم، بومی و غیر بومی و غربی و شرقی نداره. مثالهایی که نویسنده در کتاب از علم بومی میزنه همه یا مثالهایی از حیطه ی هنر هستند یا مواردی که سوژه ی تحقیق بومی است. این مساله که در ایران تحقیقات روی سوژه های ایرانی کمتر انجام میشه هم همونطور که کیارش گفت یکی از دلایل مهمش خطرات سیاسی اینجور تحقیقاته، در صورتی که نتایجشون مطابق میل حضرات نباشه. در مجموع به نظر من این قضیه بومی کردن دانشگاه ها که آقای امیرخانی حرفش رو میزنه، پدیده ایه که خطرش با خطر ایده ی انقلاب فرهنگی و اسلامی کردن دانشگاه ها قابل مقایسه است

واقعیت اینه که دلیل مهاجرت متخصصان ایرانی به کشورهای دیگه اغلب یه آنالیز ساده ی سود و زیان مهاجرته. متاسفانه موندن در ایران هزینه های زیادی داره، مثل درامد کمتر (که البته جزو موارد کم اهمیته)، عدم وجود آزادی های اجتماعی، هزینه های مربوط به بوروکراسی در ایران، آلودگی هوا در تهران و کمبود امکانات در شهرهای دیگه، جو بد بسیاری از محیطهای کاری (خصوصا دانشگاه ها)، و چیزهای دیگری از این قبیل. در مقابل سود موندن در ایران معمولن از این قبیله: نزدیکی با خانواده و دوستان، احساس«تعلق» بیشتر، امکان تربیت فرزندان در محیط با فرهنگ آشنا، و حس «بیشتر مفید بودن». بیشتر آدما در شرایطی که باید برای محل زندگیشون تصمیم بگیرند، مواردی شبیه به این رو سبک و سنگین میکنند. متاسفانه در شرایط فعلی، برای اکثر افراد هزینه ی موندن درایران بیشتر از سودشه. اگه بخواهیم این روند رو تغییر بدیم تنها راهش اینه که سعی کنیم که این هزینه ها رو کاهش بدیم. شعارهایی مثل بومی کردن دانشگاه ها نه تنها در این جهت فایده ای ندارند، بلکه بهانه ای میدن دست سیاستمدارهای نا آشنا با علم و دانش که سلیقه هاشون رو بر دانشگاه ها اعمال کنن، و در نتیجه بیش از این به هزینه های برگشتن به ایران اضافه میکنند